Karotis (Şah Damar) Cerrahisi

Karotis (şah damar) cerrahisi, beyne kan taşıyan ana damarlardan biri olan karotis arterde gelişen darlık veya plak birikiminin tedavi edilmesini amaçlayan önemli bir kalp ve damar cerrahisi uygulamasıdır. Halk arasında “şah damarı tıkanıklığı” olarak bilinen bu durum, bazı hastalarda hiçbir belirti vermeden ilerleyebilirken, bazı hastalarda geçici görme kaybı, konuşma bozukluğu, kol-bacak güçsüzlüğü veya inme riskiyle kendini gösterebilir. Bu nedenle karotis darlığı yalnızca boyundaki bir damar problemi değil, doğrudan beyin sağlığını ilgilendiren ciddi bir dolaşım sorunudur. Prof. Dr. Hakkı Kazaz tarafından yapılan değerlendirmede amaç, darlığın derecesini doğru belirlemek, inme riskini azaltmak ve hastaya en güvenli tedavi yolunu sunmaktır.

Karotis (Şah Damarı) Nedir?

Karotis arterler, boynun iki yanında bulunan ve beyne oksijenli kan taşıyan ana damarlardır. Bu damarlarda kolesterol, kalsiyum ve yağ içerikli plaklar biriktiğinde damar içi daralabilir. Bu tabloya karotis darlığı denir.

Karotis darlığı şu riskleri artırabilir:

• Beyne giden kan akımında azalma
• Plaktan kopan parçaların beyin damarlarını tıkaması
• Geçici iskemik atak
• İnme veya felç
• Kalıcı nörolojik hasar

Bu nedenle erken tanı ve doğru takip hayati önem taşır.

Şah Damarı Tıkanıklığı Belirtileri Nelerdir?

Karotis darlığı uzun süre belirti vermeyebilir. Bazı hastalarda ise ilk bulgu geçici iskemik atak veya inme olabilir. Bu nedenle risk grubundaki kişilerin belirtileri ciddiye alması gerekir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Yüzde, kolda veya bacakta ani uyuşma
• Vücudun tek tarafında güçsüzlük
• Konuşmada bozulma veya kelime bulamama
• Ani görme kaybı veya bulanık görme
• Baş dönmesi ve denge kaybı
• Ani gelişen bilinç bulanıklığı
• Geçici felç benzeri ataklar

Bu belirtiler kısa sürede geçse bile acil değerlendirme gerektirir.

Karotis Darlığı Neden Oluşur?

Karotis darlığının en sık nedeni damar sertliği yani aterosklerozdur. Zamanla damar duvarında plak birikir ve damar iç çapı daralır. Plak yüzeyinde pıhtı oluşması veya plaktan parça kopması inme riskini artırabilir.

Başlıca risk faktörleri:

• Yüksek tansiyon
• Yüksek kolesterol
• Sigara kullanımı
• Diyabet
• İleri yaş
• Hareketsiz yaşam
• Obezite
• Ailede damar hastalığı öyküsü
• Kalp damar hastalığı varlığı

Karotis Cerrahisi Kimlere Uygulanır?

Karotis cerrahisi, her karotis darlığı olan hastaya otomatik olarak uygulanmaz. Tedavi kararı; darlığın oranına, hastanın daha önce geçici felç veya inme geçirip geçirmediğine, genel sağlık durumuna ve damar yapısına göre verilir.

Cerrahi değerlendirme özellikle şu durumlarda gündeme gelebilir:

• İleri derecede karotis darlığı varsa
• Geçici iskemik atak geçirilmişse
• İnme öyküsü varsa
• Darlık hızla ilerliyorsa
• Plak yapısı riskli görünüyorsa
• İlaç tedavisine rağmen risk devam ediyorsa